فرمت فایل: ورد - Word  

مرجع فایل - قابل ویرایش ) 

تعداد صفحه : 3
نقشهورنگدرفرشایراندوویژگیمهمیهستندكهبهفرشزیباییوارزشهنریمیبخشند. چنانچهدرهریكازایندوویژگینقصیپیداشود،نهتنهابرویژگیدیگراثرمیگذارد،بلكهبهكلارزشفرشنیزآسیبمیرساند. هرچنددرمقایسهایندوویژگی،اهمیتنقشهفرشبیشتراست؛ولیرنگفرشنیزدرجایخودارزشخاصیداشتهوشهرتبسیاریازفرشهایگذشتهایرانبهخاطرزیباییوجلوهرنگهایآنهاست. درفرش،رنگبندیورنگآمیزیدومعنایمتفاوتداردكهبایدبههریكجداگانهپرداختشود: الف- رنگبندی هدفازرنگبندیدرنقشهفرش،كنارهمقراردادنرنگهابهنحویاستكهدركلنقشهیكهماهنگیوتوازنپدیدآید. همانطوركهگفتهشد،درهنرهایسنتیایرانوبهخصوصفرشكهتداوموتكاملاینهنرهاست،نقشآفرینیمحدوداست. محدودیتنقشآفرینیطبیعتاًبهمحدودشدنرنگهانیزمنجرمیشودوازآنجاكهدررنگآمیزیسنتیدرایران،سایهزدنوایجادحالاتبااستفادهازنوروحجمكاربردندارند،بنابرایناستفادهازرنگهامحدودبودهوغالباًبهوسیلهمرزهایمشخصیازیكدیگرجدامیشود. همانطوركهنقشآفرینانوهنرمنداننقاشبهعلتمحدودیتدركارخویشبهریزهكاریوهنرنماییدرمحدودههایكوچكهنریپرداختهاند،درموردرنگنیزباتمرینوتجربهوكاربردتعدادمحدودیرنگدرزمینههایمشخص،توانستهانددراستفادهازآنهابهحدكمالبرسند. اوجزیباییدرهنررنگرزینقاشانایرانیرامیتواندرمینیاتوروتزییناتكتابهایكهنمشاهدهكرد. بدینترتیببایددانستكهاستفادهازرنگهایمختلفدرطراحیونقاشیایرانیتاحدودزیادیمحدوداستوهررنگیرانمیتواندرنقاشیایرانیاستفادهكرد. بدینترتیبطیسالهااستفادهازرنگها،مقرراتیبهوجودآمدهاستكهاوجآنرامیتواندررویرنگهایبهكاررفتهدرفرشمشاهدهكرد. بهطورمثالاستفادهازرنگهایتندوخالصدرهنرایرانیرایجنیست؛رنگهاعموماًناخالصهستندكهبهآنهارنگهایپختهمیگویند. رنگبندیفرشهایایرانحتیاگردارایتیرگینباشد،فرشهایزمینهسرمهایویاقرمز،داراینرمشولطافتیاستكهدربینندهایجادآرامشمیكنند. یكیازدلایلاینامر ( ایجادآرامش ) رامیتواناستفادهنكردنازرنگهایتندوخالصنظیرنارنجی،زردویارنگهایتركیبیسبكنظیربنفش،صورتیویاسبز ( اصطلاحاًفسفری ) دانست. قراردادنرنگهایتیرهچنانچهدرزمینهویادرحاشیهباشد،بهوسیلهگلهاویانقوشیبارنگهایآراموشادتعدیلمیشوندواصولاًرنگهایتیرهكناریكدیگرقرارنگرفتهوهررنگبهوسیلهنقطهچینرنگروشنازرنگدیگرجدامیشود. چنانچهمتنفرشتیرهترباشد،بهطورمعمولحاشیهآنرنگروشنداردوبرعكس،اگردرحاشیهفرشرنگتیرهبهكاررفتهباشد،درمتنازرنگهایروشناستفادهمیشود. همانطوركهدرموردنقوشفرشگفتهشد،درسالهایاخیرباواردشدنتابلوبافیونقشههاییكهدرآنهاتعدادزیادیرنگبهكاررفته،تاحدودزیادیمحدودیتسنتیكهناشیازاستفادهازرنگهایگیاهیبودهاستازبینرفتهاست. بااینوجودحتیدررنگبندیفرشهایتابلویی،بخصوصتابلوهاییكهبراساسمینیاتورهایایرانیتهیهمیشود،روحكلیحاكمبررنگبندیایرانیرامیتواناحساسكرد. ب- رنگآمیزیونوعرنگ باآنكهرنگبندیاولیهدرنقشهبهمیزانزیادیتعیینكنندهرنگهایفرشاست؛ولینوعرنگبهكاررفتهدرفرشنیزبسیارمهماست؛تاآنجاكهمیتوانگفتیكیازدلایلبرتریفرشهایایرانینسبتبهانواعمشابهچینییاهندی،نوعخاصرنگهایایرانیاست. ایندرشرایطیاستكهمیدانیمدركشورهایآسیایی،بخصوصدوكشورچینوهندرنگارزشخاصیدارد. رنگهایمورداستفادهدرفرش،رنگهایخاصیهستندكهبهآنهااصطلاحاًرنگپختهمیگویند. اینرنگهاعمدتاًناخالصبودهونسبتبهرنگهایخالصصنعتیازشفافیتودرخشندگیكمتریبرخوردارند. علتاصلیاینخاصیتآناستكهدرگذشتهبرایرنگرزینخهایمورداستفادهدرفرش،عمدتاًازرنگهایگیاهیوطبیعیاستفادهمیشدهاستوساختمانرنگیاینگیاهان ( یاقرمزدانهكهرنگحیوانیاست ) عمدتاًناخالصاست. بهطورمثالدرمادهرنگیروناس،تركیباترنگیمختلفیوجودداردكهبههنگامرنگرزیبرروییكدیگروبررویخامهفرشاثرگذاردهورنگحاصلهراتغییرمیدهند. تركیباتموجوددرمادهرنگیروناسكهعمدتاًدرریشهآنمیباشد،ممكناستدارایرنگارغوانی،صورتیمایلبهزردیاقرمزیاتركیبیازاینهرسهرنگباشد. بههمیندلیلبههنگامرنگرزیاینرنگها،رویخامهرنگشدهاثرمیگذارند. گاهنیزبهعلتمحدودبودنرنگهایطبیعی،برایبهدستآوردنرنگهایبیشترازتركیباینرنگهایگیاهیاستفادهمیشود. مثلرنگسبزكهازتركیبنیلبااسپركیاگندلبهدستمیآیدوانواعقرمزها،كِرِمهاوسبزهاكهرنگهایتركیبیهستند. ایننوعرنگهاكهازقدیمدرفرشهایبافتهشدهایرانیدیدهمیشود،بعدهانیزدرفرشهاییكهطرحهایآنهادارایتعدادرنگهایبیشتریبود،اثرگذارد؛بدینترتیبكهحتیرنگآمیزیفرشهایتابلوییویامنظرهمجموعهرنگهایآراموهماهنگیبهنظرمیرسندوفاقدتندییازنندگیمیباشند. بایدبدانیمكهبرایرسیدنبهایننتایجدرخشاندررنگهایفرش،تجربیاتعالیرنگرزانماهروپرحوصلهایرانیبسیارمؤثربودهاست. رنگرزانایرانیدركارگاههایسنتیخود،گاهبرایبهدستآوردنیكفام ( مایهرنگی )،روزهاوهفتههاتلاشمیكردند. نخرنگشدهرابارهاشستهودرآفتابپهنكردهومجدداًبهكمكدانههاوموادكمكیدیگررنگمیكردندوحاصلكارآنهااینبودهاستكهرنگهاییكهدرگذشتهبررویفرشهایایرانیدیدهمیشود،یكیازدلایلشهرتاینفرشاست. بهطوركلیهمانطوركهدرموردنقشگفتهشد،رنگنیزیكعاملمهمارزشدهندهوهویتبخشفرشایراناستوحتیگاهیجلوهبخشیواقعینقشها،ناشیازرنگهایبهكاررفتهدرآنهامیباشد. بنابراینشهرترنگهایایرانیرابایددردرجهاولمدیونمهارتـتجربهودقترنگرزانهنرمندوبعدازآنوفوررنگهایگیاهیدرایرانونوعرنگهایخاصیكهازآنهابهدستمیآیددانست.