فرمت فایل: ورد - Word  

مرجع فایل - قابل ویرایش ) 

تعداد صفحه : 6
وظایف فرشتگان درنظامطولیجهان،ذاتحقدررأسهمهموجوداتقرارداردوملائکه،مجریانفرماناوهستند،بینخودملائکهنیزسلسلهمراتبمحققاست: بعضیریاستوفرماندهیدارندوبعضیازاعوانوانصاربشمارمیروند،میکائیلفرشتهمأمورارزاق،وعزرائیلملکموتوموکلبرقبضارواحاست،وبرایهریکازآندو،اعوانویارانینیزوجوددارد،هرملکیپستیمشخصوجاییمعیندارد: «ومامناالالهمقاممعلوم؛هریکازمافرشتگان،مقاممعینیداریم» (الصافات / 164». نسبتخدابهموجودات،نسبتآفریدنوایجادکردنوتکویناست. تشکیلاتودستگاهاورامانندتشکیلاتاجتماعیوروابطقراردادیکهدراجتماعبشردائراست،نبایدپنداشت. قرآنکریمتدبیرخلقتراگاهیبهخداوندنسبتمیدهدوگاهیبهفرشتگان. گاهمیفرماید: «یدبرالامرمنالسماءالیالارض؛خداامرراازآسمانبهزمینتدبیرمیکندومیفرستد» (سجده/5) وگاهمیفرماید: «فالمدبراتامرا؛قسمبهفرشتگانتدبیرکنندهامر» (نازعات/5). گاهیقبضودریافتنفوسانسانهاییراکهمیمیرندبهفرشتگاننسبتمیدهدوگاهیبهفرشتهخاصمرگ. گاهیوحیرابهیکفرشتهنسبتمیدهد: «نزلبهبهالروحالامین* علیقلبک؛روحالامین (جبرئیل ) قرآنرابرقلبتوفرودآورد» (شعراء/ 194-193) وگاهیآنرابهذاتاقدساحدیت: «انانحننزلناعلیکالقرآنتنزیلا؛ماخودقرآنرابرتونازلکردهایم» (دهر/23). اینمواردگویایاینمعنیاستکهکارخداوندنظاموترتیبدارد. درسورهفاطرآیات 1 تا 2 درمورداوصافوویژگیهایفرشتگانمیفرماید: «الْحَمْدُلِلَّهِفاطِرِالسَّماواتِوَالْأَرْضِجاعِلِالْمَلائِكَةِرُسُلاًأُولِیأَجْنِحَةٍمَثْنىوَثُلاثَوَرُباعَیَزِیدُفِیالْخَلْقِمایَشاءُإِنَّاللَّهَعَلىكُلِّشَیْءٍقَدِیرٌ * مایَفْتَحِاللَّهُلِلنَّاسِمِنْرَحْمَةٍفَلامُمْسِكَلَهاوَمایُمْسِكْفَلامُرْسِلَلَهُمِنْبَعْدِهِوَهُوَالْعَزِیزُالْحَكِیمُ؛ستایشمخصوصخداوندىاستكهآفرینندهآسمانهاوزمیناست،خداوندىكهفرشتگانرارسولانىقراردادكهصاحببالهاىدوگانهوسهگانهوچهارگانهانداوهرچهبخواهددرآفرینشمىافزاید،اوبرهرچیزىقادراست. خداوندهررحمتىرابهروىمردمبگشایدكسىنمىتواندجلوآنرابگیرد،وهرچهراامساككندكسىغیرازاوقادربهفرستادنآننیست،واوعزیزوحكیماست. ازآنجاكهتدبیراینعالمازسوىپروردگار- بهحكماینكهعالم،عالماسباباست- برعهدهفرشتگانگذاردهشده،بلافاصلهازآفرینشآنهاوقدرتهاىعظیمىكهپروردگاردراختیارشانگذاردهسخنمىگوید. خداوندىكهفرشتگانرارسولانىقراردادكهداراىبالهاىدوگانهوسهگانهوچهارگانهاند. سپسمىافزاید: خداوندهرچهبخواهددرآفرینشمىافزایدچراكهاوبرهرچیزىقادروتوانااست. دراینجاسهسؤالمطرحاست. نخستاینكهرسالتملائكهوفرشتگانكهدرآیهفوقآمدهدرچهچیزاست؟آیارسالتتشریعىاست؟یعنىهمانپیامآوردنازسوىخدابراىانبیا،یارسالتتكوینىاست؟یعنىبهعهدهگرفتنماموریتهاىمختلفدرجهانآفرینش،چنانكهدربحثنكاتبهآناشارهخواهدشد،ویاهردوجهتاست؟باتوجهبهاینكهدرجملهقبلسخنازآفرینشآسمانهاوزمینبود،ودرجملهموردبحثسخنازبالهاىمتعددفرشتگاناستكهنشانههاىقدرتآنهاست،ونیزباتوجهبهاینكهعنوانرسالترابراىهمهفرشتگانقائلشده (توجهداشتهباشیدكهالملائكهجمعىاستكهباالفولامهمراهاستومعنىعموممىدهد) چنینبهنظرمىرسدكهرسالتدراینجادرمعنىوسیعوگستردهاىبهكاررفتهكههمرسالتتشریعىراشاملمىشودوهمرسالتتكوینىرا. اطلاقرسالتبررسالتتشریعىوآوردنپیاموحىبهانبیاءدرقرآنفراواناست،ولىاطلاقآنبررسالتتكوینىنیزكمنیست. درآیه 21 سورهیونسمىخوانیم: «انارسلنایكتبونماتمكرون؛رسولانما (فرشتگانما) مكرهاىشمارامىنویسند»ودرآیه 61 انعاممىخوانیم: «حَتَّىإِذاجاءَأَحَدَكُمُالْمَوْتُتَوَفَّتْهُرُسُلُنا؛تازمانىكهمرگیكىازشمافرارسدرسولانماقبضروحاومىكنند». درآیه 31 سورهعنكبوتدرموردفرشتگانىكهماموردرهمكوبیدنسرزمینقوملوطبودندآمدهاست: «ولماجاءترُسُلُناإِبْراهِیمَبِالْبُشْرىقالُواإِنَّامُهْلِكُواأَهْلِهذِهِالْقَرْیَةِإِنَّأَهْلَهاكانُواظالِمِینَ؛هنگامىكهرسولانمانزدابراهیمآمدندگفتندمااهلاینآبادىراهلاكخواهیمكردچراكهمردمىستمگرند». درآیاتدیگرقرآننیزمىبینیمماموریتهاىمختلفىبرعهدهفرشتگانگذاشتهشدهكهرسالتهاىآنهامحسوبمىشود. بنابراینرسالتمفهوموسیعىدارد. دیگراینكهمنظورازبالهاىفرشتگانآنهمبالهاىدوگانهوسهگانهوچهارگانهچیست؟بعیدنیستمنظورازبالوپردراینجاقدرتجولانوتوانایىبرفعالیتبودهباشدكهبعضىازآنهانسبتبهبعضىبرتروداراىتوانایىبیشترندوبههمینجهتبراىآنهاسلسلهمراتبدربالهاقائلشدهكهبعضىداراىچهاربال (مثنى- دودو) وبعضىداراىششبالوبعضىداراىهشتبالند. اجنحهجمعجناح (بروزنجمال) بهمعنىبالپرندگاناستكههماننددستبراىانسانمىباشد،وازآنجاكهبالوسیلهنقلوانتقالپرندگانوحركتوفعالیتآنهااستگاهىاینكلمهدرفارسىیادرعربىبهعنوانكنایهازوسیلهحركتواعمالقدرتوتوانایىبهكارمىرود،مثلاگفتهمىشودفلانكسبالوپرشسوختهشدكنایهازاینكهنیروىحركتوتوانایىازاوسلبگردید،یافلانكسرازیربالوپرخودگرفت،یاانسانبایدبادوبالعلموعملپروازكند،وامثالاینتعبیراتكههمگىبیانگرمعنىكنایىاینكلمهاست. درموارددیگرنیزتعبیراتىمانندعرشوكرسىولوحوقلمدیدهمىشودكهمعمولاتوجهبهمفاهیممعنوىآنهااستنهجسممادىآن. البتهبدونقرینهنمىتوانالفاظقرآنىرابرغیرمعانىظاهرىآنهاحملكرد،امادرآنجاكهپاىقرائنروشندركاراستمشكلىایجادنمىشود. دربعضىازروایاتآمدهاست: جبرئیل (پیكوحىخداوند) ششصدبالدارد! وهنگامىكهبااینحالتپیامبراسلام (ص) راملاقاتكردمابینزمینوآسمانراپركردهبود!. یااینكهخداوندفرشتهاىداردكهمابیننرمىگوشاوتاچشمشبهاندازهپانصدسالراهبهوسیلهپرندهاى (تیزپرواز) است! . یااینكهدرنهجالبلاغههنگامىكهسخنازعظمتفرشتگانپروردگاردرمیاناست،مىفرماید: «ومنهمالثابتةفىالارضینالسفلىاقدامهم،والمارقةمنالسماءالعلیااعناقهم،والخارجةمنالاقطاراركانهم،والمناسبةلقوائمالعرشاكتافهم؛بعضىازفرشتگانچنانعظمتدارندكهپاهایشاندرطبقاتپائینزمینثابتاستوگردنشانازآسمانبرینبرتر،اركانوجودشانازاقطارجهانبیرونرفتهوشانههایشانبراىحملعرشپروردگارمتناسباست!» (نهجالبلاغه /خطبه 1). پیدااستكهاینگونهتعبیراترابرجنبههاىجسمانىمادىنمىتوانحملكرد،بلكهبیانگرعظمتمعنوىوابعادقدرتآنهااست. اصولامىدانیمبالتنهابراىحركتدرجوزمینبهكارمىخورد،چراكهاطرافكرهزمینراهواىفشردهگرفته،وپرندگانبهوسیلهبالشانروىامواجهواقرارمىگیرندومىتوانندبالاوپائینبروند،ولىازمحیطجوزمینكهخارجشویمدرآنجاكههوانیستبالكوچكترینتاثیرىبراىحركتندارد،وازایننظیردرستمانندسائراعضاءمىباشد. ازاینگذشتهفرشتهاىكهپاهاىاودراعماقزمینوسراوازبرترینآسمانبالاتراستنیازىبهپروازجسمانىندارد! بایدبدانیمکهبالوپرآنهاوسیلهفعالیتوحركتوقدرتاستكهقرائنفوقبراىاینهدفبهقدركافىگویااست،همانگونهكهعرشوكرسىگرچهبهمعنىتختهاىپایهبلندوپایهكوتاهاستامامسلمامنظورازآنقدرتپروردگاردرابعادمختلفجهانمىباشد. سومینسؤالایناستكهآیاجمله «یَزِیدُفِیالْخَلْقِمایَشاءُ؛هرچهبخواهدبرآفرینشخودمىافزایداشارهبهافزایشبالوپرفرشتگاناست،آنگونهكهبعضىازمفسرانگفتهاند؟ویامعنىوسیعىداردكههمآنراشاملمىشودوهمسایرافزایشهایىكهدرآفرینشموجوداتصورتمىگیرد؟مطلقبودنجملهازیكسو،وبعضىازروایاتاسلامىكهدرتفسیرآیاتفوقواردشدهازسوىدیگرنشانمىدهدكهمعنىدوممناسبتراست. ازجملهدرحدیثىازپیامبرگرامىاسلام (ص) آمدهاستكهدرتفسیراینجملهفرمود: «هوالوجهالحسن،والصوتالحسن،والشعرالحسن»: منظورصورتزیباوصداىزیباوموىزیبااست!. بعدازبیانخالقیتپروردگارورسالتفرشتگانكهواسطهفیضاندسخنازرحمتاوبهمیانمىآوردكهزیربناىتمامعالمهستىاست،مىفرماید: آنچهراخداوندازرحمتبراىمردمبگشایدكسىنمىتواندجلوآنرابگیردوآنچهرابازداردوامساككندكسىبعدازاوقادربهفرستادنآننیست. چراكهاوقدرتمندىاستشكستناپذیرودرعینحالحكیموآگاه.