فرمت فایل: ورد - Word  

مرجع فایل - قابل ویرایش ) 

تعداد صفحه : 6
نصرا... منشی نامپدر: محمدبنعبدالحمید تولدووفات: ( ... مقتول۵۸۳ ۵۵۵) قمری محلتولد: مشخصنیست. شهرتعلمیوفرهنگی: ادیبوشاعر ملقببهحمیدالدین. اهلشیرازیاازمردمغزنینبودکهدرزمانیمینالدولهبهرامشاهغزنویمیزیستونزداینپادشاهتقربداشت. درزمانخسروشاه (۵۵۹ ۵۵۲ق) بهسمتدبیریرسیدودردربارهمینسلسلهتاوزارتپیشرفت. ازجملهاستادانویمیتوانبهقاضیمحمدبنعبدالحمیداسحاق،برهانالدینعبدالرشیدنصر،صاعدمیمنی،ابوالحامدغزنوی،عبدالرحمانبستیومحمدسیفیاشارهکرد.ابوالمعالیعلاوهبرمهارتیکهدرترسلونثرداشتدرنظمفارسینیزسرآمدبود. ویبهزبانعربینیزاشعاریسرودهاست. ازشعرایبزرگکهابوالمعالیرادراشعارخودستودهومدحگفتهاند،میتوانبهسیدحسنغزنویکهازبزرگانشعراوادباءروزگاربهرامشاهغزنویاست،اشارهکرد. بهآوردهٔعوفیدر "لبابالالباب" اودراثرسعایتبدخواهاندرزمانخسروملک (۵۸۳ ۵۵۹ق) بهزندانافتادوسرانجامدرآنجابهقتلرسید. درموردنامویبینتذکرههااختلافاتیوجوددارد. ازآثارش: "کلیلهودمنهٔبهرامشاهی" کهترجمه "کلیلهودمنه" عربیابنمقفعاستوبهامربهرامشاهغزنوی (۵۵۲ ۵۱۱ق) درحدود (۵۳۹ ۵۳۶ق) بهفارسیبرگرداندهشدهاست؛ کتابکلیلهودمنه اثریازنصرا... منشی کَلیلهودِمنهکتابی‌استازاصلهندیکهدردورانساسانیبهفارسیمیانهترجمهشد. کلیلهودمنهکتابیپندآمیزاستکهدرآنحکایتهایگوناگون (بیشتراززبانحیوانات)‌ نقلشده‌است. نامآنازنامدوشغالبانامهایکلیلهودمنهگرفتهشده‌است. بخشبزرگیازکتاباختصاصبهداستانایندوشغالدارد. کلیلهودمنهدرواقعتألیفی‌استمبتنیبرچنداثرهندیکهمهم‌ترینآنهاپنجهتنتره (بهسانسکریت )بهمعنیپنجفصلوبهزبانسانسکریتاست. درروایاتسنتیبرزویه «مهتراطبّایپارس»درزمانخسروانوشیروانرامؤلفایناثرمی‌دانند. نامپهلویاثرکلیلگودمنگبود. متأسفانهصورتپهلویایناثربهدستمانرسیده‌است. اماترجمه‌ایازآنبهزبانسریانیامروزدردستاست. اینترجمهنزدیک‌ترینترجمهازلحاظزمانیبهتألیفبرزویه‌است. پسازاسلامروزبهپوردادویه (ابنمقفع) آنرابهعربیترجمهکردترجمهٔابنمقفعبسیارمقبولافتادومظهریازفصاحتدرزبانعربیتلقیشد. ترجمهٔابنمقفعامروزموجوداستامّامیاننسخمختلفآنگاهتفاوتهایزیادیدیدهمی‌شود. صفحه‌ایازنسخه‌ایازکلیلهودمنهبتاریخ 1210 میلادیابنندیمدرالفهرستکلیلهودمنهرادرشمار «کتابهایهنددرافسانهواسمارواحادیث»آورده‌استودربارهٔآنگوید:کتابکلیلهودمنههفدهبابست- وگویندهجدهباببودهکهعبداللهبنمقفعودیگرانآنراترجمهکرده‌اند،واینکتاببهشعرهمدرآوردهشده،واینکارراابانبنعبدالحمیدبنلاحقبنعقیررقاشیکرده‌استوعلیبنداودنیزآنرابهشعردرآورده،وبشربنمعمدهترحمه‌ایازآنداردکهپاره‌ایازآندردستمردماست. ومندرنسخهدیدمکهدوباباضافهداشتوشاعرانایرانیاینکتابرابهشعردرآورده‌اندکهازفارسیبهعربیترجمهشده‌است. وازاینکتابمجموعه‌هاومنتخباتیاستکهساختهگروهیمانندابنمقفعوسهلبنهارونوسلمرئیسبیت‌الحکمهو ... است.ترجمهٔ‌عربیابنمقفعپایهٔترجمه‌هایدیگرقرارگرفتوکتابازعربیبهفارسی،یونانی،ترکی،اسپانیایی،روسی،آلمانیترجمهشد.کلیلهودمنهچندینبارازعربیبهفارسیدریبرگرداندهشده‌است. ازجملهرودکیآنرابهنظمدرآورداماامروزجزچندبیتپراکندهازآنباقینمانده‌است. درقرنششمهجرینصراللهمنشی (منشیبهرام‌شاهغزنوی) آنرابهزبانفارسیترجمهکرد. اینترجمهترجمه‌ایآزاداستونصراللههرجالازمدانسته‌استابیاتوامثالبسیارازخودودیگرانآورده‌است. ترجمهٔنصراللهمنشیهمانترجمه‌ایاستکهازآنبهعنوانکلیلهودمنهدرزبانفارسییادمی‌شود. گاهنیزآنراکلیلهودمنهٔبهرامشاهیخوانند.ترجمهٔدیگریکهتقریباًمقارنبازماننصراللهمنشیصورتگرفتهاماکمترشناخته‌شده‌استتوسطمحمدبنعبداللهبخاریاستکهمنشیدرباراتابکانموصلبود. برخلافنصراللهمنشیمحمدبخاریبهعبارت‌پردازینپرداختهوکاملاًبهمتناصلیوفادارمانده‌است. خوداینموضوعراتصریحکرده‌است .البتهپسازرودکیوپیشازایندوتننیزترجمه‌هایزیادیازایناثرصورتگرفتهبودولیهیچ‌یکبهدستمانرسیده‌است. نصراللهمنشیخوددردیباچهٔترجمه‌اشبهاینموضوعاشارهکرده‌است. آخرینتحریرکلیلهودمنهمتعلقاستبهابوالفضلعلّامیادیبپارسی‌گویهندی. نثرایناثرروانوصحیحاست. علامیبهاینترجمهنامعیاردانشداده‌است. ایننکتهنیزجالبتوجه‌استکهیکبارنیزبهفرمانپادشاهادب‌دوستهنداکبرشاههمایونکتابپنجهتنترهمستقیماًازسنسکریتبهفارسیترجمهشده‌است. مسئولاینترجمهشخصیبودبهناممصطفیخالقدادعباسی. بهگفتهٔاو «حکمشدکههرچهخشکوتردرآنکتابباشدبههمانترتیبرقمنمایدتاقدرتفاوتاصلسخنوترتیبآنوزیادتیونقصانظاهرگردد. ملاحسینکاشفیدرقرندهمهجریتصنیفی (بازنویسی‌ای) ازرویکلیلهٔبهرامشاهیترتیبدادوناماثرراانوارسهیلیگذاشت. بابهای کلیله و دمنه پیشتر گفتار ابن ندیم پیرامون بابهای کلیله و دمنه ذکر شد. در ترجمهٔ سریانی‌ای که از روی متن پهلوی صورت گرفته‌است کلیله و دمنه ده باب است:† باب شیر و گاو باب کبوتر و طوق‌دار باب بوزینه و سنگ‌پشت باب بی‌تدبیری باب موش و گربه باب بوم و زاغ باب شاه و پنزوه باب تورگ (شغال) باب بلاد و برهمنان باب شاه موشان و وزیرانش